तृष्णाक्षय-उपदेशः
Instruction on the Cessation of Craving
निरासैरलसै: श्रान्तैस्तप्यमानै: स्वकर्मभि: । शमस्योपरमो दृष्ट: प्रत्रज्यायामपण्डितै:
nirāśair alasaiḥ śrāntais tapyamānaiḥ svakarmabhiḥ | śamasyoparamo dṛṣṭaḥ pravrajyāyām apaṇḍitaiḥ ||
Sinabi ni Kapila: “Ang mga walang dunong—salat sa pananampalataya at hangarin, tamad at lupaypay, at pinahihirapan ng bunga ng sarili nilang gawa—ang siyang nag-aakalang ang kapayapaan ay matatagpuan lamang sa pagtalikod. Kumakapit sila sa landas ng paglalagalag na pulubi (pravrajyā) at ipinahahayag na ang disiplina ng maybahay ay walang katahimikan; ngunit ang hatol na iyon ay mula sa kanilang kahinaan, hindi sa tunay na kalikasan ng dharma.”
कपिल उवाच
Peace (śama) is not guaranteed merely by adopting external renunciation; those lacking steadiness and discernment may flee to pravrajyā and then wrongly disparage the householder path. True tranquility depends on inner discipline and wisdom, not on the label of one’s āśrama.
In Kapila’s discourse in the Śānti Parva, he critiques superficial renunciation: certain weary and deluded people, distressed by their own karmic burdens, claim that only the renunciant life yields peace and that the householder life cannot lead to liberation. Kapila frames this as an error of the unwise.