Shloka 9
नारद–असित (देवल) संवादः — भूतप्रभवाप्यय, इन्द्रिय-गुण-विवेक, क्षेत्रज्ञ-तत्त्व
Devanagari script
तां गामृषि: स्यूमरश्मि प्रविश्य यतिमत्रवीत् । हंहो वेदा३ यदि मता धर्मा: केनापरे मता:,उस समय स्यूमरश्मि नामक एक ऋषिने उस गायके भीतर प्रवेश करके कपिलमुनिसे कहा--“अहो! यदि वेदोंकी प्रामाणिकतापर आपको संदेह है तो अन्य धर्मशास्त्रोंकी किस आधारपर प्रमाणभूत माना जा सकता है?
Translation
Noon, isang rishi na nagngangalang Syūmaraśmi ang pumasok sa loob ng bakang iyon at nagsabi kay Kapila: “O! Kung pinagdududahan mo ang pagiging-makapangyarihan at mapagpapatunay ng mga Veda, sa anong saligan maituturing na may bisa ang iba pang mga dharmaśāstra?”
Word by Word
ताम्that (her)
ताम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Accusative, Singular
गाम्cow
गाम्:
Karma
TypeNoun
Rootगो
FormFeminine, Accusative, Singular
ऋषिःsage
ऋषिः:
Karta
TypeNoun
Rootऋषि
FormMasculine, Nominative, Singular
स्यूमरश्मिःSūmarashmi (name of a rishi)
स्यूमरश्मिः:
Karta
TypeProperNoun
Rootस्यूमरश्मि
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रविश्यhaving entered
प्रविश्य:
TypeVerb
Rootप्र-विश्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage)
यतिम्to the ascetic
यतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootयति
FormMasculine, Accusative, Singular
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअत्र
अवीत्said/spoke
अवीत्:
TypeVerb
Rootवच्
Formलुङ् (aorist), Past, 3rd, Singular, Parasmaipada
हंहोoh!/alas!/indeed!
हंहो:
TypeIndeclinable
Rootहंहो
वेदाःthe Vedas
वेदाः:
Karta
TypeNoun
Rootवेद
FormMasculine, Nominative, Plural
यदिif
यदि:
TypeIndeclinable
Rootयदि
मताःare regarded/considered
मताः:
TypeVerb
Rootमन्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Plural
धर्माःdharmas / religious laws
धर्माः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Nominative, Plural
केनby what? / on what basis?
केन:
Karana
TypePronoun
Rootकिम्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
अपरेothers (other texts/teachings)
अपरे:
Karta
TypeAdjective
Rootअपर
FormMasculine, Nominative, Plural
मताःare held to be (authoritative)
मताः:
TypeVerb
Rootमन्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Plural
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes