पापात्म-धर्मात्म-लक्षणम् तथा निर्वेदेन मोक्षमार्गः | Marks of the Sinful and the Righteous; Dispassion (Nirveda) as a Path to Liberation
पितुराज्ञा परो धर्म: स्वधर्मो मातृ्रक्षणम् । अस्वतन्त्रं च पुत्रत्वं कि तु मां नानुपीडयेत्
bhīṣma uvāca | piturājñā paro dharmaḥ svadharmo mātṛrakṣaṇam | asvatantraṃ ca putratvaṃ kiṃ tu māṃ nānupīḍayet ||
Naisip niya: “Ang pagsunod sa utos ng ama ang pinakamataas na dharma, at ang pag-iingat sa ina ang pangunahing tungkulin ng anak. Ang pagiging anak ay hindi kalayaan; ang anak ay laging nasa ilalim ng kapangyarihan ng mga magulang. Kaya ano ang dapat kong gawin upang hindi ako pahirapan ng sakit ng pagkalihis sa dharma?”
भीष्म उवाच
The verse prioritizes filial dharma: a son’s highest righteousness lies in obeying the father’s command and protecting the mother, emphasizing that sonship entails dependence and responsibility rather than personal autonomy.
Bhishma articulates an ethical conflict: he recognizes binding duties toward both parents and asks how to act so that he does not suffer the anguish of violating dharma—framing a decision-point where competing obligations must be reconciled.