Shloka 17
कि तस्य तपसा कार्य कि वृत्तेन किमात्मना । श्रद्धामयो<यं पुरुषो यो यच्छुद्ध: स एव सः,“उसे तपस्याद्वारा क्या लेना है? आचार-व्यवहार अथवा आत्मचिन्तनद्वारा कौन-सा प्रयोजन सिद्ध करना है? यह पुरुष श्रद्धामय है, जिसकी जैसी सात्त्विकी, राजसी या तामसी श्रद्धा होती है, वह वैसा साच्चिक, राजस या तामस होता है
ki tasya tapasā kāryaṁ ki vṛttena kim ātmanā | śraddhāmayo 'yaṁ puruṣo yo yacchuddhaḥ sa eva saḥ ||
Wika ni Bhīṣma: “Ano ang mapapala niya sa pag-aayuno at pagpapakasakit, kung hindi nababago ang loob? Anong layunin ang matutupad ng panlabas na asal, o kahit ng masusing pagsusuri sa sarili, kung hindi nagbabago ang pagkiling ng puso? Ang tao, sa katotohanan, ay hinubog ng śraddhā: kung gaano kadalisay at anong uri ang kanyang pananampalataya, gayon din siya nagiging.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
External disciplines—tapas (austerity), outwardly correct conduct, or even self-analysis—are secondary if they do not reshape one’s inner faith and orientation. A person’s character and moral quality are fundamentally determined by the nature and purity of his śraddhā (deep conviction/faith); as that is, so he becomes.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma, Bhīṣma continues his ethical teaching, emphasizing that inner conviction is the decisive factor behind spiritual and moral outcomes, more than mere external practices or appearances.