Previous Verse
Next Verse

Shloka 113

Adhyāya 262: Śabda-brahman, Para-brahman, and the Ethics of Tyāga

Kapila–Syūmaraśmi Saṃvāda

आदित्याज्जायते वृष्टिवष्टेरन्न॑ तत: प्रजा: । जिस प्रकार आकाशसे निर्मल जलकी वर्षा होती है उसी प्रकार शुद्ध भावसे किये हुए यज्ञसे योग्य प्रजाकी उत्पत्ति होती है। विप्रवर! अग्निमें डाली हुई आहुति सूर्यमण्डलको प्राप्त होती है

ādityāj jāyate vṛṣṭir vṛṣṭer annaṃ tataḥ prajāḥ |

Ipinaliwanag ni Chulādhāra ang moral na ugnayang pangkalikasan na nagdurugtong sa gawa ng tao at sa kaayusan ng sansinukob: mula sa Araw nagmumula ang ulan; mula sa ulan ang pagkain; at sa pagkain, ang mga nilalang ay napapanatili at isinisilang. Ipinahihiwatig niya na kapag ang mga handog ay iniaalay nang may kalinisan ng loob at wastong layon, nakikiayon ito sa siklo ng araw at ng himpapawid, kaya nagkakaroon ng napapanahong ulan, kasaganaan ng butil, at pagyabong ng lipunan—patunay na ang pamumuhay ayon sa dharma ay sumasandig sa kapakanan ng daigdig.

आदित्याद्from the Sun
आदित्याद्:
Apadana
TypeNoun
Rootआदित्य
FormMasculine, Ablative, Singular
जायतेis born/arises
जायते:
Karta
TypeVerb
Rootजन्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada, Active (middle endings)
वृष्टिःrain
वृष्टिः:
Karta
TypeNoun
Rootवृष्टि
FormFeminine, Nominative, Singular
वृष्टेःfrom rain
वृष्टेः:
Apadana
TypeNoun
Rootवृष्टि
FormFeminine, Ablative, Singular
अन्नम्food/grain
अन्नम्:
Karta
TypeNoun
Rootअन्न
FormNeuter, Nominative, Singular
ततःthen/from that
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
प्रजाःcreatures/people/offspring
प्रजाः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रजा
FormFeminine, Nominative, Plural

चुलाधार उवाच

Ā
Āditya (Sun)
V
Vṛṣṭi (rain)
A
Anna (food/grain)
P
Prajāḥ (living beings/subjects)

Educational Q&A

Dharmic, pure-intentioned action (exemplified by yajña and rightful conduct) sustains cosmic balance: the sun supports rain, rain produces food, and food sustains all beings; therefore personal ethics and social welfare are inseparable.

Chulādhāra is instructing a learned interlocutor by describing the causal chain that connects the Sun, rainfall, food production, and the survival and growth of living beings, using it to ground an ethical lesson about purity and world-sustaining duty.