Shloka 1
- इसी अध्यायमें पहले अदृश्य भूत-पिशाचोंके द्वारा उपर्युक्त वचन कहा गया है। यहाँ उसीको आकाशवाणी बतला रहे हैं। द्विषष्ट्यधिकद्विशततमो< ध्याय: जाजलि और तुलाधारका धर्मके विषयमें संवाद भीष्म उवाच इत्युक्त: स तदा तेन तुलाधारेण धीमता । प्रोवाच वचनं धीमान् जाजलिर्जपतां वर:,भीष्मजी कहते हैं--राजन्! उस समय बुद्धिमान तुलाधारके इस प्रकार कहनेपर जप करनेवालोंमें श्रेष्ठ मतिमान् जाजलिने यह बात कही
bhīṣma uvāca | ity uktaḥ sa tadā tena tulādhāreṇa dhīmatā | provāca vacanaṃ dhīmān jājalir japatāṃ varaḥ ||
Wika ni Bhishma: “O Hari, nang magsalita na nang gayon ang marunong na si Tuladhara, si Jajali—matalas ang pag-unawa at nangunguna sa mga nakatuon sa pagbigkas ng mga banal na talata at sa pagtitiis—ay tumugon sa mga salitang ito. Dito umiinog ang salaysay sa isang pag-uusap tungkol sa dharma, kung saan ang pananaw-etikal ng isang maybahay ay nagbubunsod ng mapagnilay na tugon ng isang tumalikod sa daigdig.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse frames a dharma-discussion where ethical wisdom is not confined to ascetics: a householder (Tuladhara) can articulate profound moral insight, prompting the ascetic Jajali to respond thoughtfully. It introduces the theme that true dharma is measured by conduct and discernment, not merely by outward status.
Bhishma narrates to the king that after Tuladhara’s statement, Jajali—renowned for japa—replies. This verse functions as a transition into Jajali’s response within the Jajali–Tuladhara dialogue on dharma.