Shloka 23
कपिलगोसंवादे गृहस्थ-त्यागधर्मयोः प्रमाण्यविचारः
Kapila–Cow Dialogue: Authority of Householder and Renunciant Dharmas
अतीतास्वथ वर्षासु शरत्काल उपस्थिते । प्राजापत्येन विधिना विश्वासात् काममोहितौ
atītāsv atha varṣāsu śaratkāla upasthite | prājāpatyena vidhinā viśvāsāt kāmamohitau, rājan |
Wika ni Bhishma: Nang lumipas na ang panahon ng tag-ulan at dumating ang taglagas, ang mga maya—nalinlang ng pagnanasa—ay nagsama sa isa’t isa ayon sa tuntuning itinakda ni Prajāpati para sa pag-aanak. Sa pagtitiwala sa pagiging di-mapanganib at sa katatagan ng ermitanyo, inilagay pa nila ang kanilang mga itlog sa mismong ulo ng pantas. Ang maningning na brahmana, mahigpit sa kanyang mga panata, ay napag-alamang ang mga ibon ay nag-iwan ng mga itlog sa kanyang mga buhol-buhol na buhok (jata).
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The passage highlights how steadfastness in vows and harmlessness can generate trust even among animals; it also frames procreation as a natural, Prajāpati-ordained order, while implicitly praising restraint and responsibility in the face of desire.
As the seasons change from rains to autumn, a pair of sparrows, driven by desire, mate and—trusting an unmoving ascetic—lay their eggs on his head, in his matted locks; the vow-keeping sage becomes aware of this.