Shloka 24
राजधर्मः—राष्ट्ररक्षणं, दण्डनीतिः, हयग्रीवोपाख्यानम्
Royal Duty: Protection, Penal Policy, and the Hayagrīva Exemplum
इस प्रकार श्रीमह्ाभारत शान्तिपर्वके अन्तर्गत राजधर्मानुशासनपर्वमें व्यासवाक्यविषयक चौबीसवाँ अध्याय पूरा हुआ,सुखमेव हि दुःखान्तं कदाचिद् दुःखत: सुखम् | तस्मादेतद् द्ववं जह्माद् य इच्छेच्छाश्वतं सुखम्
sukham eva hi duḥkhāntaṃ kadācid duḥkhataḥ sukham | tasmād etad dvandvaṃ jahyād ya icchec chāśvataṃ sukham ||
Sa ganitong paraan, sa «Mahābhārata», sa «Śānti Parva», sa loob ng bahaging «Rājadharmānuśāsana Parva», natapos ang ika-24 na kabanata hinggil sa mga salita ni Vyāsa. Ang ligaya, sa ilang pagkakataon, ay nagwawakas sa dalamhati; at kung minsan, ang ligaya ay sumisibol mula sa dalamhati. Kaya ang naghahangad ng pangmatagalang kagalingan ay dapat talikdan ang magkatambal na salungat na ito (sarap at sakit), at manatiling matatag sa gitna ng kapwa.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Pleasure and pain are unstable and can transform into each other; therefore, the seeker of lasting good should relinquish attachment to these dualities and cultivate steadiness (equanimity).
Vaiśampāyana concludes a section within the Śānti Parva’s Rājadharmānuśāsana material, summarizing the ethical point that a ruler or aspirant should not be swayed by alternating happiness and sorrow.