मृत्युकारणप्रश्नः / Inquiry into the Cause and Designation of Death
एवं बुद्ध्वा नर: सर्व भूतानामागतिं गतिम् | समवेक्ष्य च वैषम्यं लभते शममुत्तमम्
evaṁ buddhvā naraḥ sarva-bhūtānām āgatiṁ gatiṁ | samavekṣya ca vaiṣamyaṁ labhate śamam uttamam ||
Sinabi ni Vyāsa: Kapag naunawaan nang ganito ang pagdating at pag-alis—ang landas ng pag-ikot ng kapanganakan—ng lahat ng nilalang, at masusing pinagmunihan ang di-pagkakapantay ng kanilang mga kalagayan, ang tao’y nakakamit ang pinakadakilang kapayapaan.
व्यास उवाच
True peace (śama) arises from clear understanding of saṁsāra—the repeated coming and going of beings—and from thoughtful reflection on the unequal conditions of life. This insight reduces attachment, envy, and agitation, leading to inner equanimity.
In the didactic setting of the Śānti Parva, Vyāsa delivers instruction on wisdom and mental pacification. The verse summarizes a contemplative method: comprehend the cycle of beings’ destinies and examine worldly disparities, thereby attaining supreme tranquillity.