Shloka 22
महाभूत–इन्द्रिय–मनस्–बुद्धि–अन्तरात्मा विवेकः | Discrimination of Elements, Senses, Mind, Intellect, and Inner Self
अनक्षत्रास्त्वनाधृष्या दृश्यन्ते ज्योतिषां गणा: । ये सब ब्राह्मण प्रायः उपवास आदि क्लेशदायक कर्म करनेके कारण लौकिक सुखसे रहित थे। सदा धर्ममें तत्पर रहते और इन्द्रियोंको वशमें रखते थे। उन्हें धर्मके फलका प्रत्यक्ष अनुभव था। वे सब-के-सब वानप्रस्थी थे। इस लोकसे जानेपर आकाशकमें वे नक्षत्र भिन्न
anakṣatrās tv anādhṛṣyā dṛśyante jyotiṣāṁ gaṇāḥ | jarayā ca parithyūno vyādhinā ca prapīḍitaḥ ||
Sinabi ni Vyāsa: “Sa langit ay nakikita rin ang mga pangkat ng nagniningning na nilalang na hindi kabilang sa karaniwang mga konstelasyon—mga di-matitinag na kumpol ng liwanag. Sila, sa karamihan, ay mga brāhmaṇa na dahil sa pag-aayuno at iba pang mahihirap na disiplina ay namuhay na walang ligayang makamundo, laging nakatuon sa dharma at may pagpipigil sa mga pandama. Yamang tuwirang naranasan ang bunga ng katuwiran, namuhay sila bilang mga vānaprastha; at pag-alis sa mundong ito, sila’y nakikita sa kalangitan bilang mga natatangi, kakila-kilabot, at maningning na bituin. (Ang ilan ay pinahina rin ng katandaan at pinahirapan ng karamdaman.)”
व्यास उवाच
Educational Q&A
Steadfastness in dharma, austerity (such as fasting), and restraint of the senses are portrayed as transformative: those who renounce worldly pleasure and directly realize dharma’s fruits attain an exalted posthumous state, symbolized by becoming radiant, unassailable lights in the heavens.
Vyāsa explains a cosmological-ethical vision: certain extraordinary star-like lights seen in the sky correspond to former forest-dwelling ascetics (mostly Brahmins) who practiced severe disciplines and lived by dharma; after death they appear as distinct luminous stars, even if in life they were weakened by old age and disease.