Shloka 11
Gṛhastha-vṛtti and Niyama: Models of Householder Livelihood and Discipline (गृहस्थवृत्ति-नियमाः)
ज्ञानागमेन कर्माणि कुर्वन् कर्मसु सिध्यति | पज्चेन्द्रियजलां घोरां लोभकूलां सुदुस्तराम्
jñānāgamena karmāṇi kurvan karmasu sidhyati | pañcendriyajalāṃ ghorāṃ lobhakūlāṃ sudustarām | krodhapaṅkāṃ durākrāntāṃ vegāṃ durniyamāṃ nadīm | buddhimān tarati tāṃ nityaṃ kālaṃ paśyann upasthitam ||
Sinabi ni Vyāsa: “Ang gumagawa ng mga gawa sa liwanag ng tunay na kaalaman ay nagtatamo ng tagumpay sa gawa. Ang buhay sa sanlibutan ay tulad ng isang kakila-kilabot na ilog: ang tubig nito ay ang limang pandama, ang mga pampang nito ay kasakiman, at ang putik sa loob nito ay poot. Napakahirap tawirin at ang agos nito’y halos di mapipigil; gayunman, nalalampasan ito ng marunong. Sa patuloy na pagbabantay, lagi niyang inaalala na ang Panahon—laging handang manalakay—ay nakahandang lamunin ang mga nilalang sa malalim na pagkalito.”
व्यास उवाच
Educational Q&A
Actions become truly successful when guided by knowledge and discernment. The senses, greed, and anger create a powerful current that drags one into delusion, but wisdom and vigilance—especially awareness of Time’s inevitability—enable one to cross beyond worldly entanglement.
In the Śānti Parva’s instruction on conduct and liberation, Vyāsa delivers a moral-psychological teaching using a river metaphor: saṃsāra is perilous, driven by the senses and passions, and only the wise who remain alert to the approach of Time can overcome it.