Shloka 47
Gārhasthya-Śreṣṭhatā and Kṣatriya-Daṇḍadhāraṇa
Householder Primacy and the Royal Duty of Punishment
महाराज! प्रजाजनोंका पूर्णरूपसे पालन करना ही क्षत्रियोंका मुख्य धर्म है। दूसरा काम उसके लिये कुमार्गके तुल्य है; अत: तुम मनको शोकमें न डुबाओ ।। भ्रातुरस्य हित॑ वाक््यं शृणु धर्मज्ञ सत्तम । दण्ड एव हि राजेन्द्र क्षत्रधर्मो न मुण्डनम्,धर्मके ज्ञाता सत्पुरुष! तुम अपने भाईकी हितकर बात सुनो। राजेन्द्र! दण्ड-धारण ही क्षत्रिय-धर्मके अन्तर्गत है, मूँड़ मुड़ाकर संन्यासी बनना नहीं
mahārāja! prajājanānāṃ pūrṇarūpeṇa pālanaṃ kartum eva kṣatriyāṇāṃ mukhyo dharmaḥ. dvitīyaṃ karma tasya kumārgatulyam; ataḥ tvaṃ manaḥ śoke na dubhaya. bhrātur asya hitaṃ vākyaṃ śṛṇu dharmajña sattama. daṇḍa eva hi rājendra kṣatradharmo na muṇḍanam.
Sinabi ni Vyāsa: “O dakilang hari, ang pangunahing dharma ng isang kṣatriya ay ang ganap na pag-iingat at pamamahala sa mga tao. Ang anumang ibang landas ay tulad ng maling daan para sa kanya; kaya huwag mong hayaang lumubog sa dalamhati ang iyong isip. O pinakadakila sa mga nakaaalam ng dharma, pakinggan mo ang kapaki-pakinabang na payo mula sa iyong kapatid: O panginoon ng mga hari, para sa isang kṣatriya, ang tunay na dharma ay ang pagdadala ng daṇḍa—ang pamalo ng kapangyarihan, disiplina at paghahari—hindi ang pag-aahit ng ulo upang maging isang nagtalikod sa daigdig.”
व्यास उवाच
Educational Q&A
A kṣatriya’s primary dharma is to protect and govern the people through rightful authority (daṇḍa). Renunciation-symbols like head-shaving are presented here as a deviation from the ruler’s proper responsibility, especially when the realm needs protection.
Vyāsa addresses a grieving king and urges him not to sink into sorrow. He reinforces that the king should heed beneficial counsel and remain committed to rajadharma—upholding order and protecting subjects—rather than abandoning his role for ascetic renunciation.