योग–सांख्यसमन्वयः, रथोपमा, व्यक्त–अव्यक्तविवेकः
Yoga–Sāṃkhya Synthesis, Chariot Allegory, and the Vyakta–Avyakta Distinction
यर्थर्तु सस्येषु ववर्ष वासवो न धर्ममार्गाद् विचचाल कश्नन । अनेकरत्नाकरभूषणा च भू: सुघोषघोषा भूवनौकसां जये
yathartu sasyesu vavarṣa vāsavo na dharmamārgād vicacāla kaścana | anekaratnākara-bhūṣaṇā ca bhūḥ sughoṣaghoṣā bhuvanaukasaṃ jaye ||
Wika ni Śakra (Indra): “Pagkaraan, si Vāsava (Indra) ay nagpadala ng ulan sa tamang panahon sa mga pananim, ayon sa mga panahon. Walang sinuman ang lumihis sa landas ng dharma. At ang daigdig—na pinalamutian ng maraming karagatang nagtataglay ng mga hiyas—ay waring, sa malalim na ugong ng mga dagat na iyon, nagtaas ng maringal na sigaw ng tagumpay para sa kapakanan ng mga naninirahan sa tatlong daigdig.”
शक्र उवाच
When dharma prevails, nature and society align with order: timely rains nourish agriculture, people do not deviate from righteousness, and the world becomes stable and prosperous. The verse links ethical conduct (dharma-mārga) with cosmic regularity (yathā-ṛtu).
Śakra describes an auspicious condition: Indra provides season-appropriate rainfall for the crops; no one strays from dharma; and the earth, ornamented by jewel-bearing oceans, seems to proclaim a triumphant, auspicious roar—suggesting universal well-being and victory for the three worlds’ inhabitants.