ब्राह्मणस्य पूर्वतरा वृत्तिः — The Earlier Ideal Conduct of a Brahmana
River-of-Saṃsāra Metaphor
प्रयत्नेनाप्यपक्रान्तो दृष्टपूर्वो न केनचित् । “देहधारी जीव प्रमादमें पड़कर सोते हैं; किंतु काल सदा सावधान रहकर जागता रहता है। किसीके प्रयत्नसे भी कालको पीछे हटाया जा सका हो
prayatnenāpy apakrānto dṛṣṭapūrvo na kenacit |
Wika ni Bhīṣma: Kahit sa sukdulang pagsisikap, wala pang sinumang nakitang nakapagpaurong sa Panahon. Ang mga nilalang na may katawan, dahil sa kapabayaan, nakahimlay na parang natutulog; ngunit ang Panahon ay laging gising at mapagbantay—hindi mapipigil at hindi mapasasailalim kaninuman.
भीष्म उवाच
Time (kāla) is inexorable: no human effort can make it retreat. Therefore one should not live in pramāda (heedlessness) but remain vigilant, using one’s limited lifespan for dharma and inner discipline.
In the Śānti Parva’s instruction on conduct and wisdom, Bhīṣma continues advising Yudhiṣṭhira by stressing the unstoppable nature of Time, contrasting human negligence with Time’s constant wakefulness.