Shloka 105
ब्राह्मणस्य पूर्वतरा वृत्तिः — The Earlier Ideal Conduct of a Brahmana
River-of-Saṃsāra Metaphor
स्पृहामोहाभिमानेषु लोक: सक्तो विमुहति । “लोग ईर्ष्या, अभिमान, लोभ, काम, क्रोध, भय, स्पृहा, मोह और अभिमानमें फँसकर अपना विवेक खो बैठे हैं ।।
bhīṣma uvāca |
spṛhā-mohābhimāneṣu lokaḥ sakto vimuhyati |
bhavāṁs tu bhāva-tattva-jño vidvān jñāna-tapo'nvitaḥ ||
Wika ni Bhīṣma: “Ang mga tao, dahil sa pagkakapit sa pagnanasa, pagkalito, at pagmamataas sa sarili, ay nalilito at nawawalan ng pag-unawa. Ngunit ikaw ay nakakabatid sa tunay na kalikasan ng mga bagay—marunong, puspos ng kaalaman at pag-aayuno/tapas—nakakakita nang malinaw sa mga galaw ng Panahon at nakapaghahatol sa realidad sa matatag na pag-unawa. Ang aral na etikal: ang pagkaalipin ay nagmumula sa mga pighati sa loob, samantalang ang linaw at wastong paghatol ay nagmumula sa disiplinadong kaalaman at pagpipigil-sa-sarili.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Attachment to craving, delusion, and ego makes people lose discernment; wisdom arises from knowledge, austerity, and mastery over the mind, which enables one to see reality (and Time’s movement) clearly.
In the Shanti Parva’s instruction-setting, Bhishma contrasts the confused condition of ordinary people with the elevated insight of his listener, praising him as a knower of truth and fit to understand subtle principles.