Previous Verse
Next Verse

Shloka 42

कालनिर्णयः, युगधर्मवर्णनम्, सृष्टिक्रमश्च

Time-Reckoning, Yuga-Dharma, and the Sequence of Creation

अहमेवोद्वहाम्यापो विसृजामि च वासव । तपामि चैव त्रैलोक्यं विद्योताम्पहमेव च

aham evodvahāmy āpo visṛjāmi ca vāsava | tapāmi caiva trailokyaṁ vidyotāmy aham eva ca ||

Sabi ni Śakra: “O Vāsava, ako lamang ang humihigop ng mga tubig paitaas at ako rin lamang ang muling nagpapakawala nito. Ako lamang ang nagpapainit sa tatlong daigdig, at ako rin lamang—bilang kidlat—ang nagpapalaganap ng liwanag.” Sa diwa ng talata, iginigiit nito ang pananagutang kosmiko: ang mga siklo ng ulan, init, at liwanag ay tungkulin; ang kapangyarihan ay pananagutan, at ang kaayusan ng mundo ay pinananatili sa pamamagitan ng sinadyang, may pagpipigil na pagkilos, hindi ng kapritso.

अहम्I
अहम्:
Karta
TypeNoun
Rootअस्मद्
Form—, Nominative, Singular
एवindeed/alone
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
उद्वहामिI lift up/carry up
उद्वहामि:
TypeVerb
Rootउद्-√वह्
FormPresent, First, Singular, Parasmaipada
आपःwaters
आपः:
Karma
TypeNoun
Rootअप्
FormFeminine, Accusative, Plural
विसृजामिI release/emit (send forth)
विसृजामि:
TypeVerb
Rootवि-√सृज्
FormPresent, First, Singular, Parasmaipada
and
:
TypeIndeclinable
Root
वासवO Vāsava (Indra)
वासव:
TypeNoun
Rootवासव
FormMasculine, Vocative, Singular
तपामिI heat/burn
तपामि:
TypeVerb
Root√तप्
FormPresent, First, Singular, Parasmaipada
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
त्रैलोक्यम्the three worlds
त्रैलोक्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootत्रैलोक्य
FormNeuter, Accusative, Singular
विद्योताम्I shine/flash
विद्योताम्:
TypeVerb
Rootवि-√द्योत्
FormPresent, First, Singular, Atmanepada
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
अहम्I
अहम्:
Karta
TypeNoun
Rootअस्मद्
Form—, Nominative, Singular
एवindeed/alone
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
and
:
TypeIndeclinable
Root
वासवO Vāsava (Indra)
वासव:
TypeNoun
Rootवासव
FormMasculine, Vocative, Singular

श॒क्र उवाच

Ś
Śakra (Indra)
V
Vāsava
Ā
āpaḥ (waters)
T
trailokya (three worlds)
V
vidyut (lightning)

Educational Q&A

The verse links authority with responsibility: the one who wields power must sustain order through beneficial, regulated action—like the cosmic cycle of lifting waters, releasing rain, giving warmth, and providing light.

Śakra (Indra) speaks in self-assertion, describing his cosmic functions—evaporation, rainfall, heating the worlds, and lightning—emphasizing his role in maintaining the world’s rhythms.