Shloka 9
Śrī–Indra–Bali Saṃvāda: The Departure and Fourfold Placement of Lakṣmī
यमाहु: कपिल सांख्या: परमर्षि प्रजापतिम् । स मन्ये तेन रूपेण विस्मापयति हि स्वयम्,सांख्यके विद्वान तो उन्हें साक्षात् प्रजापति महर्षि कपिलका ही स्वरूप बताते हैं। उन्हें देखकर ऐसा जान पड़ता था, मानो सांख्यशास्त्रके प्रवर्तक भगवान् कपिल स्वयं पंचशिखके रूपमें आकर लोगोंको आश्रर्यमें डाल रहे हैं
yamāhuḥ kapilā sāṅkhyāḥ paramarṣiṃ prajāpatiṃ | sa manye tena rūpeṇa vismāpayati hi svayam ||
Sinabi ni Bhishma: “Ipinahahayag ng mga nakaaalam sa Sāṅkhya na si Kapila ang kataas-taasang rishi, si Prajāpati mismo. Sa aking palagay, sa paglitaw niya sa gayong anyo, tunay niyang pinamamangha ang mga tao—na para bang si Kapila, ang nagpasimuno ng Sāṅkhya, ay dumating mismo (sa anyong iyon) upang magdulot ng pagkamangha.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse elevates Kapila’s authority by identifying him with Prajāpati, implying that true philosophical insight (Sāṅkhya) is rooted in a primordial, creator-sage lineage; such realized wisdom naturally inspires awe and reverence.
Bhīṣma, in his instruction during Śānti Parva, cites the view of Sāṅkhya experts: they regard Kapila as Prajāpati. Bhīṣma adds that Kapila seems to appear in that very form, astonishing observers—underscoring Kapila’s exceptional stature.