Shloka 25
Śrī–Indra–Bali Saṃvāda: The Departure and Fourfold Placement of Lakṣmī
अथ चेदेवमप्यस्ति यल्लोके नोपपद्यते । अजरोथ<यममृत्युश्व राजासौ मन्यते यथा
atha ced evam apy asti yal loke nopapadyate | ajaro 'yam amṛtyuś ca rājāsau manyate yathā ||
Wika ni Bhishma: Kahit ipagpalagay pa—sa lakas ng kasulatan—na may isang bagay na hindi umaayon sa karaniwang karanasan sa daigdig, samakatuwid ay may sarili (ātman) na hiwalay sa katawan, hindi tumatanda at hindi namamatay, at nagtatamasa ng makalangit na ligaya sa langit at iba pang mga daigdig—kung gayon kailangan ding tanggapin bilang literal na totoo ang papuring panghukuman ng mga makata na tumatawag sa hari na “di-tumatanda” at “imortal.” Ang diwa: ang ganitong mga pahayag ay madalas na ayon sa kaugalian at talinghaga; ang “di-tumatanda” ay maaaring mangahulugang malusog na katawan, at ang “ligayang makalangit” ay maaaring tumukoy sa mga ligayang tuwirang nararanasan dito, hindi sa isang hiwalay na metapisikong daigdig.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma highlights that some exalted claims—such as ‘unaging, deathless self’ or ‘immortal king’—may function as conventional or figurative speech rather than strict literal description; one should be careful about how scriptural language is interpreted.
In the Shanti Parva’s didactic dialogue, Bhishma is explaining a skeptical/critical line of reasoning: if one accepts non-empirical claims solely on authority, then one must also accept ordinary hyperbole (like bards calling a king immortal), thereby urging discernment about literal versus conventional meanings.