Shloka 6
इन्द्र–बलि संवादः
The Dialogue of Indra and Bali on Fortune, Humility, and Restraint
इन्द्रियाणां श्रमात् स्वप्नमाहु: सर्वगतं बुधा: । मनसस्त्वप्रलीनत्वात् तत् तदाहुर्निदर्शनम्
indriyāṇāṁ śramāt svapnam āhuḥ sarvagataṁ budhāḥ | manasas tv apralīnatvāt tat tad āhur nidarśanam ||
Wika ni Bhishma: Ipinahahayag ng marurunong na ang pagtulog at panaginip—na karaniwan sa lahat ng nilalang—ay sumisibol kapag ang mga pandama, dahil sa walang humpay na pagdikit sa kanilang mga bagay gaya ng tunog at iba pa, ay napapagod. Kahit humupa ang mga pandama, ang isip ay hindi nalulusaw; kaya’t anumang patuloy na inihaharap at inuunawa ng isip ay tinatawag na “panaginip.” Sa bagay na ito, itinuturo ang isang kilalang halimbawa.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Dreaming is explained as arising from the fatigue and withdrawal of the senses, while the mind remains active; the mind’s continued presentation of experiences is what is termed ‘dream’.
Bhishma, in his instructional discourse in the Shanti Parva, begins an explanation of sleep and dream and signals that a traditional illustrative example (nidarśana) will be given to clarify the point.