दमप्रशंसा — Praise of Self-Restraint
Dama
दुःखं विद्यादुपादानादभिमानाच्च वर्धते | त्यागात् तेभ्यो निरोध: स्यान्निरोधज्ञो विमुच्यते
duḥkhaṃ vidyād upādānād abhimānāc ca vardhate | tyāgāt tebhyo nirodhaḥ syān nirodhajño vimucyate ||
Sinabi ni Bhīṣma: Dapat maunawaan na ang pagdurusa ay nagmumula sa pagkapit, at lalo pang lumalaki dahil sa pagmamataas ng sarili. Sa pagtalikod sa pagmamataas na iyon, nagwawakas ang mga pagdurusang yaon. Ang nakaaalam ng paraang ito ng pagpapatigil sa pagdurusa ay nagiging malaya.
भीष्म उवाच
Suffering is rooted in grasping (upādāna) and is amplified by egoic identification (abhimāna). Letting go—especially of body-based pride and possessiveness—brings cessation (nirodha), and knowledge of this process leads to liberation.
In the Shanti Parva’s post-war instruction, Bhishma advises Yudhishthira on the inner causes of human misery and the practical path to peace: abandon ego and clinging to end suffering and move toward moksha.