Shloka 11
दमप्रशंसा — Praise of Self-Restraint
Dama
शुक्रतो रसतश्रैव देहाज्जायन्ति जन्तव: । स्वभावात् कर्मयोगाद् वा तानुपेक्षेत बुद्धिमान्
śukrato rasataś caiva dehāj jāyanti jantavaḥ | svabhāvāt karmayogād vā tān upekṣeta buddhimān ||
Wika ni Bhishma: Ang mga nilalang ay umuusbong mula sa katawan—may ilan mula sa semilya at may ilan mula sa mga likidong pangkatawan (gaya ng pawis). Ang paglitaw nila ay nagaganap alinman dahil sa likas na kalikasan o dahil sa pagsasanib ng nakaraang karma at ng kapalarang kasalukuyang gumagana. Kaya ang marunong ay dapat manatiling walang pagkakapit at huwag madala sa pag-aalala para sa kanila.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches dispassion: since beings arise through natural processes and the working out of karma, the wise should not become mentally entangled—maintaining equanimity and non-attachment (upekṣā) toward such occurrences.
In Śānti Parva, Bhīṣma is instructing Yudhiṣṭhira on dharma and right conduct. Here he frames the arising of living beings as a natural/karma-driven process and advises the listener to respond with detached discernment rather than fixation or anxiety.