Shloka 28
Vyaktāvyakta-Viveka and Nivṛtti as Paramā Gati
Manifest–Unmanifest Discrimination and the Supreme Path of Withdrawal
वायोस्तेजस्ततश्चाप अद्भ्योडथ वसुधोद्गता । मूलप्रकृतयो हराष्टी जगदेतास्ववस्थितम्
vāyor tejas tataś cāpa adbhyō ’tha vasudhōdgatā | mūla-prakṛtayo ’ṣṭau proktā jagad etāsv avasthitam ||
Ipinaliwanag ni Bhīṣma ang sunod-sunod na paglitaw ng mga elemento: mula sa hangin (vāyu) lumilitaw ang apoy (tejas); mula sa apoy, ang tubig (āpas); at mula sa tubig, ang lupa (pṛthvī). Itinuturo ang mga ito bilang bahagi ng walong salig na ugat-prinsipyo (mūla-prakṛtis), at sa mga batayang sangkap na ito itinatag, ayon sa turo, ang buong daigdig.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches a cosmological sequence of elemental manifestation—wind gives rise to fire, fire to water, and water to earth—and frames these as part of the eight root constituents (mūla-prakṛtis) on which the universe depends.
In Śānti Parva, Bhīṣma is instructing Yudhiṣṭhira on philosophical foundations that support dharma and right understanding; here he outlines how the world is grounded in fundamental principles and elements.