Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

Brahmacarya-Upāya: Jñāna, Śauca, and the Mind’s Role in Desire (शान्ति पर्व, अध्याय २०७)

युधिष्ठिरने कहा--भरतश्रेष्ठ! महाप्राज्ञ पितामह! कमलनयन भगवान्‌ श्रीकृष्ण अपनी महिमासे कभी च्युत न होनेवाले, सबके कर्ता, अकृत (नित्य सिद्ध), सर्वव्यापी तथा सम्पूर्ण भूतोंकी उत्पत्ति और प्रलयके स्थान हैं। ये कभी किसीसे पराजित नहीं होते। ये ही नारायण, हृषीकेश, गोविन्द और केशव--इन नामोंसे भी विख्यात हैं। मैं इनके स्वरूपका तात्विक विवेचन सुनना चाहता हूँ ।। भीष्म उवाच श्रुतोडयमर्थो रामस्य जामदग्न्यस्य जल्पत: । नारदस्य च देवर्षे: कृष्णद्वैयायनस्य च,भीष्मजी बोले--युधिष्ठिर! मैंने इस विषयका विवेचन जमदग्निनन्दन परशुराम, देवर्षि नारद तथा श्रीकृष्णद्वैपायन व्यासजीके मुँहसे सुना है

bhīṣma uvāca | śruto 'yam artho rāmasya jāmadagnyasya jalpataḥ | nāradasya ca devarṣeḥ kṛṣṇadvaipāyanasya ca ||

Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “O pinakamainam sa mga Bharata! O Pitāmaha na dakilang pantas! Si Śrī Kṛṣṇa, ang Panginoong may matang gaya ng lotus, ay hindi kailanman nahuhulog mula sa Kanyang kaluwalhatian; Siya ang gumagawa ng lahat, ang akṛta (walang nilikhang pinagmulan, likás na ganap), ang sumasaklaw sa lahat, at ang pinagmumulan at pagkalusaw ng lahat ng nilalang. Walang sinumang makapagtatagumpay laban sa Kanya. Siya rin ay kilala sa mga pangalang Nārāyaṇa, Hṛṣīkeśa, Govinda, at Keśava. Nais kong marinig ang masusing pagtalakay sa Kanyang tunay na kalikasan.” Sumagot si Bhīṣma: “Yudhiṣṭhira, narinig ko ang paliwanag ng aral na ito mula sa bibig ni Rāma Jāmadagnya (Paraśurāma), ng banal na rishi na si Nārada, at ni Kṛṣṇa Dvaipāyana Vyāsa.”

श्रुतःheard
श्रुतः:
Karta
TypeAdjective
Rootश्रुत (√श्रु)
FormMasculine, Nominative, Singular
अयम्this
अयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Nominative, Singular
अर्थःmeaning; matter
अर्थः:
Karta
TypeNoun
Rootअर्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
रामस्यof Rama
रामस्य:
TypeNoun
Rootराम
FormMasculine, Genitive, Singular
जामदग्न्यस्यof Jamadagni's descendant (Parashurama)
जामदग्न्यस्य:
TypeNoun
Rootजामदग्न्य
FormMasculine, Genitive, Singular
जल्पतःwhile speaking; of (him) speaking
जल्पतः:
TypeVerb
Rootजल्पत् (√जल्प्)
FormMasculine, Genitive, Singular
नारदस्यof Narada
नारदस्य:
TypeNoun
Rootनारद
FormMasculine, Genitive, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
देवर्षेःof the divine sage
देवर्षेः:
TypeNoun
Rootदेवर्षि
FormMasculine, Genitive, Singular
कृष्णद्वैयायनस्यof Krishna Dvaipayana (Vyasa)
कृष्णद्वैयायनस्य:
TypeNoun
Rootकृष्णद्वैयायन
FormMasculine, Genitive, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root

भीष्म उवाच

B
Bhishma
Y
Yudhishthira
R
Rama Jamadagnya (Parashurama)
N
Narada
K
Krishna Dvaipayana Vyasa

Educational Q&A

Bhishma grounds the forthcoming theological explanation in reliable lineage: the doctrine is ‘heard’ from revered authorities (Parashurama, Narada, and Vyasa), emphasizing that true understanding of the Lord is preserved through trustworthy transmission (śruti/smṛti-style reception) rather than personal speculation.

After Yudhishthira asks for a principled analysis of the Lord’s real nature, Bhishma begins his reply by citing his sources—great sages and seers—thereby establishing credibility before presenting the detailed exposition.