Shloka 1
Yoga, Nārāyaṇa as Supreme Principle, and the Emanation of Categories
Sāṅkhya-Yoga Outline
अपन का छा | अफ्-४#-रू- जा तर्याधिकद्विशततमो< ध्याय: शरीर
manur uvāca | yad indriyaiḥ tūpahitaṃ purastāt prāptān guṇān saṃsmarate cirāya | teṣv indriyeṣv apahateṣu paścāt sa buddhirūpaḥ paramaḥ svabhāvaḥ ||
Sinabi ni Manu: “Ang prinsipyong may kamalayan na dating kaugnay ng mga pandama ay, paglaon—matapos ang mahabang panahon—naaalala pa rin ang mga bagay at katangiang minsang naranasan. Kahit naputol na ang ugnayan ng mga pandama sa mga bagay na iyon, sumisibol pa rin ang paggunita sapagkat nananatiling nakaukit sa talino (buddhi) ang mga bakas ng karanasan. Kaya, lampas sa katawan at mga pandama, ipinahihiwatig ang isang mas mataas at nananatiling Sarili, ang tagapagliwanag ng pagkabatid.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Memory can arise even when the senses are no longer connected to past objects; therefore recollection depends on impressions (saṃskāras) in buddhi and implies a distinct, enduring conscious self that illuminates cognition beyond body and senses.
Within Bhishma’s Shanti Parva discourse on liberation-oriented dharma, an authoritative citation is introduced: Manu explains how recollection works to support the philosophical claim that the self (ātman) is real and enduring, distinct from the changing body, senses, and mental functions.