Shloka 25
Jñāna-yoga and Karma-phala: Manu–Bṛhaspati on Akṣara and the Limits of Mantra
त्वंकारं नामधेयं च ज्येष्ठानां परिवर्जयेत् । अवराणां समानानामुभयेषां न दुष्यति,अपनेसे बड़ोंका नाम लेकर या तू कहकर न पुकारे, जो अपनेसे छोटे या समवयस्क हों, उनके लिये वैसा करना दोषकी बात नहीं है
tvaṃkāraṃ nāmadheyaṃ ca jyeṣṭhānāṃ parivarjayet | avarāṇāṃ samānānām ubhayeṣāṃ na duṣyati ||
Sinabi ni Bhīṣma: Iwasang tawagin ang mga nakatatanda sa kanilang pangalan o kausapin sila sa pamilyar na “ikaw” (tvaṃ). Ngunit sa mga mas bata o kaedad, ang gayong pananalita ay hindi itinuturing na kasalanan para sa alinmang panig. Itinatampok ng aral ang magalang na pananalita bilang praktikal na pagpapahayag ng dharma sa pakikitungo sa lipunan.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Respectful speech is part of dharma: do not address elders by name or with overly familiar ‘tvaṃ’; with juniors or equals, such address is not inherently blameworthy.
In Śānti Parva’s instruction on righteous conduct, Bhīṣma lays down a rule of etiquette and moral discipline regarding how one should speak to elders, equals, and juniors.