Shloka 26
धर्मसूक्ष्मे त्यागप्रधान्यविचारः
Subtle Dharma and the Primacy of Renunciation
तपसा महदाप्रोति बुद्धया वै विन्दते महत् | त्यागेन सुखमाप्रोति सदा कौन्तेय तत्त्ववित्
tapasā mahad āpnoti buddhyā vai vindate mahat | tyāgena sukham āpnoti sadā kaunteya tattvavit ||
Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Sa pamamagitan ng tapas (mahigpit na pagdidisiplina sa sarili) natatamo ang dakila; sa pamamagitan ng nagising na pag-unawa tunay na natutuklasan ang Dakila—ang pinakamataas na katotohanan; at sa pamamagitan ng pagtalikod sa pagkamakasarili natatamo ang ligaya—palagi at hindi nagkukulang, O anak ni Kuntī. Ang nakakakilala sa katotohanan ay umaabot sa mataas na kalagayan sa tapas, natatanto ang sukdulang prinsipyo sa mapanuring karunungan, at sa pagbitaw sa sariling pakinabang ay nananahan sa pangmatagalang kagalakan.”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse presents a threefold path: disciplined austerity (tapas) leads to exalted attainment, discerning intellect (buddhi) leads to realization of the highest truth, and renunciation (tyāga)—especially giving up selfish attachment—yields enduring happiness.
Within the Śānti Parva’s instruction on right conduct after the war, Yudhiṣṭhira articulates a concise ethical-spiritual principle to a Kuntī’s son (Kaunteya), emphasizing inner discipline, clear understanding, and selfless relinquishment as foundations for peace and lasting well-being.