Bhṛgu–Bharadvāja-saṃvāda: Vānaprastha-parivrājaka-ācāra, Abhaya-dharma, and Lokānāṃ Vibhāga (Śānti-parva 185)
उदानादुच्छवसिति च प्रतिभेदाच्च भाषते । इत्येते वायव: पज्च चेष्टयन्तीह देहिनम्
bharadvāja uvāca | prāṇena prāṇī calana-phirane kāmaṁ karoti, vyānena vyāyāmaṁ (bala-sādhya udyamaṁ) karoti, apāna-vāyuḥ ūrdhvād adhaḥ gacchati, samāna-vāyuḥ hṛdaye tiṣṭhati, udānena puruṣa ucchvāsaṁ gṛhṇāti ca pratibhedāc ca bhāṣate | ity ete vāyavaḥ pañca ceṣṭayantīha dehinam ||
Wika ni Bharadvāja: “Sa prāṇa, ang nilalang ay gumagawa ng karaniwang paggalaw at gawain; sa vyāna, siya’y nagsisikap sa mabibigat na pagsusumikap; ang apāna ay dumadaloy pababa mula sa itaas; ang samāna ay nananahan sa dakong puso; at sa udāna, ang tao’y humihinga palabas at, sa pagkakaiba-iba ng lalamunan, ngalangala, at iba pang sangkap, ay nalilikha ang pananalita—mga tunog at pantig. Kaya ang limang hiningang-buhay na ito ang kumikilos dito, na nagpapakilos sa may katawan.”
भरद्वाज उवाच
The verse explains that embodied life is animated by five vital airs—prāṇa, vyāna, apāna, samāna, and udāna—each governing specific functions such as movement, exertion, downward flow, inner balancing in the heart-region, and exhalation/speech. Understanding these functions supports self-knowledge and disciplined living.
In the didactic discourse of Śānti Parva, Bharadvāja is instructing about the inner workings of the body and life-force, detailing how the five vāyus operate to produce action and speech in the embodied being.