भृगु–भरद्वाजसंवादः: वर्णभेदस्य कर्माधारितव्याख्या
Bhrigu–Bharadvaja Dialogue: A Karma-Based Account of Varṇa
यानि चान्यानि भूतेषु भक्ष्यजातानि कस्यचित् | येषाम भुक्तपूर्वाणि तेषामस्मृतिरेव ते
yāni cānyāni bhūteṣu bhakṣyajātāni kasyacit | yeṣām abhuktapūrvāṇi teṣām asmṛtir eva te ||
Wika ni Bhishma: “Anumang iba pang uri ng pagkaing matatagpuan sa mga nilalang, kung hindi mo pa ito kailanman natikman noon, ni alaala man nito’y hindi mananatili sa iyo. Sa gayon, napipigil ang pagnanasa sa batas na ang pagnanasa’y sumusunod sa karanasan at paggunita; ang hindi pa nakilala sa dating pagdanas ng ligaya ay hindi nagiging bagay ng matagal na pananabik.”
भीष्म उवाच
Desire and craving depend on prior experience and the memory of enjoyment; what one has never tasted or enjoyed does not become a persistent object of longing. Hence restraint is supported by guarding experience and recollection.
In Shanti Parva, Bhishma continues his instruction on dharma and ethical self-governance, explaining how the mind’s attachment to pleasures arises through prior consumption and remembrance, thereby advising a practical psychology of restraint.