Shloka 11
Adhyāya 180: Jīva, Śarīra, and the Fire Analogy (भृगु–भरद्वाज संवादः)
स्वभावादेव संदृश्या वर्तमाना: प्रवृत्तय: । स्वभावनिरता: सर्वाः परितुष्येन्न केनचित्
svabhāvādeva saṃdṛśyā vartamānāḥ pravṛttayaḥ | svabhāvaniratāḥ sarvāḥ parituṣyenna kenacit ||
“Dapat unawain na sa mismong likas na pagkatao—na hinubog ng mga nagdaang gawa—lumilitaw ang mga hilig na nakikita sa mga nilalang sa kasalukuyan. Lahat ay nakalubog sa sariling likas at wala nang ibang masisilungan. Kapag naunawaan ang maselang katotohanang ito, hindi dapat maging kampanteng ‘nasiyahan’ ang tao sa anumang kalagayan.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Present behavior arises from svabhāva, which is conditioned by past karma; therefore one should not excuse oneself or become complacent, but consciously strive to refine conduct in line with dharma.
In the Shanti Parva’s instruction to Yudhishthira, Bhishma explains how innate disposition governs people’s actions and urges a disciplined, non-complacent pursuit of ethical improvement.