Shloka 13
जनक-राज्ञः मौण्ड्य-परिव्रज्या-विवादः
Janaka’s Renunciation Questioned; Discourse on Dāna and Detachment
'पृथ्वीनाथ! आप सम्पूर्ण देवताओं, अतिथियों और पितरोंसे परित्यक्त होकर अकर्मण्य हो घर छोड़ रहे हैं ।।
pṛthvīnātha! āpa sampūrṇa devatāoṃ, atithiyoṃ aura pitṛoṃ se parityakta hokara akarmaṇya ho ghara choṛa rahe haiṃ. yastvaṃ traividyavṛddhānāṃ brāhmaṇānāṃ sahasraśaḥ bhartā bhūtvā ca lokasya soḍḍhya tair bhatim icchasi, amī ca dharmakāmāstyāṃ kṣatriyāḥ paryupāsate tvadāśām abhikāṅkṣantaḥ kṛpaṇāḥ phalahetukāḥ.
Sinabi ni Arjuna: “O panginoon ng lupa! Iniiwan mo ang iyong mga tungkulin at nilalayasan ang tahanan, na para bang pinabayaan ka ng lahat ng diyos, ng mga panauhing umaasa sa iyong pag-aaruga, at ng mga ninunong umaasa sa iyong mga handog at ritwal. Ikaw na naging tagapagtaguyod ng libu-libong iginagalang na Brahmanang bihasa sa tatlong Veda, at nagbuhat ng pasanin ng bayan bilang tagapagtanggol—paano mo ngayo’y hahanaping umurong sa pananagutang iyon? At ang mga Kshatriyang ito, na nagnanais ng dharma, ay laging nakaupo sa iyong paglilingkod, tumitingin sa iyo nang may malalaking pag-asa—mga kaawa-awang ang paglilingkod ay pinananatili ng pag-asang matatamo ang nararapat na bunga.”
अजुन उवाच
Educational Q&A
The verse stresses rajadharma: a ruler’s moral identity is defined by sustaining social and sacred obligations—supporting Vedic learning, honoring guests, maintaining ancestral rites, and protecting dependents. Renunciation that abandons these responsibilities is portrayed as ethically problematic, because it harms those who rely on the king’s patronage and protection.
Arjuna addresses a king who is attempting to leave home and become inactive. He argues that such withdrawal amounts to forsaking gods, guests, and ancestors, and betrays the expectations of Brahmins and Kshatriyas who attend upon the king seeking rightful support and the fruits of service.