Shloka 52
अध्याय १७८ — प्राणवायुगतिः तथा शारीराग्निव्यवस्था
Adhyāya 178 — The courses of prāṇa-vāyu and the regulation of the bodily fire
आत्मना सप्तमं काम हत्वा शत्रुमिवोत्तमम् | प्राप्पावध्यं ब्रह्मपुरं राजेव स्थामहं सुखी,“काम, क्रोध, लोभ, मोह, मद, मात्सर्य और ममता--ये देहधारियोंके सात शत्रु हैं। इनमें सातवाँ कामरूप शत्रु सबसे प्रबल है। उन सबके साथ इस महान् शत्रु कामका नाश करके मैं अविनाशी ब्रह्मपुरमें स्थित हो राजाके समान सुखी होऊँगा”
ātmanā saptamaṁ kāmaṁ hatvā śatrum ivottamam | prāpya avyayaṁ brahmapuraṁ rājā iva sthāsyāmi sukhi ||
Wika ni Bhishma: “Sa pamamagitan ng sariling disiplina sa loob, napatay ko ang ikapito—ang Pagnanasa (kāma), ang pinakadakilang kaaway—gaya ng pagbagsak sa isang mabagsik na kalaban. Mararating ko ang di-nasisirang lungsod ng Brahman. Doon, nakatatag, mananatili akong masaya, na parang isang hari.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Desire (kāma) is portrayed as the most powerful inner enemy; conquering it through one’s own disciplined effort leads to stable happiness and the imperishable state symbolized as brahmapura (abode of Brahman), i.e., liberation.
In Bhīṣma’s instruction in the Śānti Parva, he frames spiritual practice as a battle: by ‘slaying’ desire like a supreme enemy, he declares his resolve to attain brahmapura and abide there content, likened to a king secure in his realm.