Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

प्रजाविसर्ग-तत्त्वनिर्णयः | Cosmogony of Elemental Emergence

Bharadvāja–Bhṛgu Dialogue

पुत्र बवाच धीर: किंस्वित्‌ तात कुर्यात्‌ प्रजानन्‌ क्षिप्रं ह्मायुर्श्श्यते मानवानाम्‌ । पितस्तदाचक्ष्व यथार्थयोगं ममानुपूर्व्या येन धर्म चरेयम्‌,पुत्र बोला-पिताजी! मनुष्योंकी आयु तीव्र गतिसे बीती जा रही है। यह जानते हुए धीर पुरुषको क्या करना चाहिये? तात! आप मुझे उस यथार्थ उपायका उपदेश कीजिये, जिसके अनुसार मैं धर्मका आचरण कर सकूँ

putra uvāca dhīraḥ: kiṃsvit tāta kuryāt prajānann kṣipraṃ hy āyuḥ kṣīyate mānavānām | pitas tad ācakṣva yathārtha-yogaṃ mamānupūrvyā yena dharmaṃ careyam ||

Nagsalita ang anak: “Ama, yamang nalalaman na ang haba ng buhay ng tao ay mabilis na nauubos, ano ang nararapat gawin ng isang matatag at may pag-unawa? Ipaalam mo sa akin, mahal kong ama, ang tunay at angkop na paraan—hakbang-hakbang—upang mamuhay ako ayon sa dharma.”

पुत्रःthe son
पुत्रः:
Karta
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid/spoke
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
धीरःthe steadfast/wise man
धीरः:
Karta
TypeNoun
Rootधीर
FormMasculine, Nominative, Singular
किम्what
किम्:
Karma
TypePronoun
Rootकिम्
FormNeuter, Accusative, Singular
स्वित्indeed/ever (interrogative particle)
स्वित्:
TypeIndeclinable
Rootस्वित्
तातO father/dear father
तात:
TypeNoun
Rootतात
FormMasculine, Vocative, Singular
कुर्यात्should do
कुर्यात्:
TypeVerb
Rootकृ
FormOptative, 3rd, Singular, Parasmaipada
प्रजानन्knowing/being aware
प्रजानन्:
TypeVerb
Rootप्र-ज्ञा
FormPresent active participle, Masculine, Nominative, Singular
क्षिप्रम्quickly
क्षिप्रम्:
TypeIndeclinable
Rootक्षिप्र
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
आयुःlife-span
आयुः:
Karta
TypeNoun
Rootआयुस्
FormNeuter, Nominative, Singular
क्षीयतेdiminishes/is wasted away
क्षीयते:
TypeVerb
Rootक्षि
FormPresent, 3rd, Singular, Atmanepada
मानवानाम्of humans
मानवानाम्:
TypeNoun
Rootमानव
FormMasculine, Genitive, Plural
पितःO father
पितः:
TypeNoun
Rootपितृ
FormMasculine, Vocative, Singular
तत्that (thing/teaching)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
आचक्ष्वtell/declare
आचक्ष्व:
TypeVerb
Rootआ-चक्ष्
FormImperative, 2nd, Singular, Atmanepada
यथार्थयोगम्the true means/method
यथार्थयोगम्:
Karma
TypeNoun
Rootयथार्थयोग
FormMasculine, Accusative, Singular
ममto me/of me
मम:
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
अनुपूर्व्याin due order/step by step
अनुपूर्व्या:
Karana
TypeNoun
Rootअनुपूर्वी
FormFeminine, Instrumental, Singular
येनby which
येन:
Karana
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
धर्मम्dharma/righteousness
धर्मम्:
Karma
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Accusative, Singular
चरेयम्I may practice/observe
चरेयम्:
TypeVerb
Rootचर्
FormOptative, 1st, Singular, Parasmaipada

भीष्म उवाच

S
son (putra)
F
father (tāta/pitā)
H
human beings (mānavāḥ)