Shloka 58

अव्यक्त-मानस-सृष्टिवादः

Doctrine of Creation from the Unmanifest ‘Mānasa’

Devanagari script

पिड्लोवाच उन्मत्ताहमनुन्मत्तं कान्तमन्ववसं चिरम्‌ | अन्तिके रमणं सन्‍्तं नैनमध्यगमं पुरा

Transliteration

brāhmaṇa uvāca: unmattāham anunmattaṁ kāntam anvavasaṁ ciram | antike ramaṇaṁ santaṁ nainam adhyagamaṁ purā ||

Translation

Sinabi ni Piḍalā: “Bagaman ako’y naguguluhan na parang ulol, matagal kong pinananabikan ang aking minamahal na hindi naguguluhan. Kahit siya’y malapit—naririto at pinagmumulan ng ligaya—noon ay hindi ko pa rin siya tunay na ‘naabot’.”

Word by Word

• पिड्लोवाच: Pidla said
• पिड्लोवाच: Karta
• Type: Verb
• Root: पिड्ल (नाम) + उवाच (वच्)
• Form: Perfect (लिट्), 3, Singular

• उन्मत्ता: mad, distraught
• उन्मत्ता: Karta
• Type: Adjective
• Root: उन्मत्त (विशेषण)
• Form: Feminine, Nominative, Singular

• अहम्: I
• अहम्: Karta
• Type: Noun
• Root: अस्मद्
• Form: Common, Nominative, Singular

• अनुन्मत्तम्: not mad, sane
• अनुन्मत्तम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: अनुन्मत्त (विशेषण)
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• कान्तम्: beloved (man)
• कान्तम्: Karma
• Type: Noun
• Root: कान्त (विशेषण/नाम)
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• अन्ववसम्: I dwelt/abode (with), I stayed near
• अन्ववसम्: Kriya
• Type: Verb
• Root: अनु + अव + वस् (धातु)
• Form: Imperfect (लङ्), 1, Singular

• चिरम्: for a long time
• चिरम्: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: चिरम् (अव्यय)

• अन्तिके: near, in proximity
• अन्तिके: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: अन्तिक (नाम)
• Form: Neuter, Locative, Singular

• रमणम्: delighting one; lover/husband
• रमणम्: Karma
• Type: Noun
• Root: रमण (नाम)
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• सन्तम्: being, existing; present
• सन्तम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: सत् (कृदन्त, अस् धातु)
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• न: not
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• एनम्: him
• एनम्: Karma
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम)
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• अध्यगमम्: I found/attained/understood
• अध्यगमम्: Kriya
• Type: Verb
• Root: अधि + गम् (धातु)
• Form: Imperfect (लङ्), 1, Singular

• पुरा: formerly, earlier
• पुरा: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)

Speaker

ब्राह्मण उवाच

Characters & Entities

• ब्राह्मण (speaker)
• कान्त (the beloved person referred to as ‘him’)