Shloka 1
/ (दाक्षिणात्य अधिक पाठका १ श्लोक मिलाकर कुल ३० श्लोक हैं) अपन बछ। ] अत्ऑका:< सप्तदशो<् ध्याय: युधिष्ठिरद्वारा भीमकी बातका विरोध करते हुए मुनिवृत्तिकी और ज्ञानी महात्माओंकी प्रशंसा युधिछिर उवाच असंतोष: प्रमादश्ष मदो रागो5प्रशान्तता । बल॑ मोहो5भिमानश्षाप्युद्वेगश्वैव सर्वश:,युधिष्ठिर बोले--भीमसेन! असंतोष, प्रमाद, मद, राग, अशान्ति, बल, मोह, अभिमान तथा उद्वेग--ये सभी पाप तुम्हारे भीतर घुस गये हैं, इसीलिये तुम्हें राज्यकी इच्छा होती है। भाई! सकाम कर्म और बन्धनसे- रहित होकर सर्वथा मुक्त, शान्त एवं सुखी हो जाओ
yudhiṣṭhira uvāca | asaṃtoṣaḥ pramādaś ca mado rāgo 'praśāntatā | balaṃ moho 'bhimānaś cāpy udvegaś caiva sarvaśaḥ ||
Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “Bhīmasena, ang di-pagkakasiya, kapabayaan, lasing na pagmamataas, pagkakapit sa pagnanasa, kawalan ng kapayapaan sa loob, marahas na lakas, pagkalito, pagmamataas sa sarili, at pagkabalisa—ang mga kapintasang ito’y pumasok sa iyo mula sa lahat ng panig. Kaya sumisibol sa iyo ang pagnanasa sa paghahari. Kapatid, maging malaya: kumilos nang walang pagnanasa, luwagan ang mga gapos ng pagkakapit, at manahan bilang ganap na pinalaya—payapa at masaya.”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Yudhiṣṭhira identifies inner vices—discontent, heedlessness, pride, attachment, unrest, delusion, ego, and agitation—as the roots of political craving. The ethical counsel is to abandon desire-driven action, loosen attachment, and cultivate tranquility and freedom.
In Śānti Parva, Yudhiṣṭhira counters Bhīma’s forceful, kingdom-oriented impulse. He rebukes the mental states driving Bhīma’s wish for rule and redirects him toward restraint, detachment, and the ideal of a calm, liberated life.