Shloka 31
Śānti-parva 168: Śoka-nivṛtti-buddhi (The Cognition that Reduces Grief) and Piṅgalā’s Nairāśya
किसी-न-किसी कामनासे संयुक्त होकर ही ऋषि-लोग तपस्यामें मन लगाते हैं। फल, मूल और पत्ते चबाकर रहते हैं। वायु पीकर मन और इन्द्रियोंका संयम करते हैं ।।
kasyāṃścid vā kāmanāyāṃ saṃyuktaiva munayo tapaḥ samācaranti; phala-mūla-parṇāni carvitaṃ kṛtvā vartante; vāyum āpīya mana-indriyāṇi saṃyamayanti. vedopavedeṣv apare yuktāḥ svādhyāya-pāragāḥ; śrāddha-yajña-kriyāyāṃ ca tathā dāna-pratigrahe—kāmanayāiva lokāḥ pravartante.
Sabi ni Bhīma na maging ang mga ascetic ay nag-uukol ng sarili sa tapas habang may kaakibat na ilang pagnanasa: nabubuhay sila sa pagnguya ng prutas, ugat at dahon, at sa “pag-inom ng hangin” ay pinipigil nila ang isip at mga pandama. Gayundin, ang iba’y naglalaan ng sarili sa mga Veda at mga pantulong na agham hanggang maging dalubhasa sa pagbigkas at pag-aaral; at ang mga tao’y gumagawa ng mga ritong śrāddha para sa mga ninuno, mga handog na yajña, pagbibigay, at maging pagtanggap ng kaloob—sa bawat pagkakataon, inuudyukan ng pagnanasa.
भीमयेन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that desire (kāmanā) often underlies even seemingly spiritual acts—ascetic austerity, Vedic study, ritual, charity, and accepting gifts. It invites ethical scrutiny of intention: outwardly dharmic actions may still be driven by expectation of gain or merit.
Bhīma is speaking in the Śānti Parva’s reflective discourse, pointing out that people—including sages—undertake disciplines and religious duties with some motivating desire. He lists ascetic practices and orthodox duties to show how pervasive desire is in human action.