Shloka 29
Adhyāya 166: Kṛtaghna-doṣa (कृतघ्नदोषः) — the fault of ingratitude and the limits of expiation
यदेकरात्रेण करोति पाप॑ निकृष्टवर्ण ब्राह्मण: सेवमान: । स्थानासनाभ्यां विहरन् व्रती स त्रिभिर्वर्ष: शमयेदात्मपापम्,यदि ब्राह्मण एक रात भी किसी नीच वर्णके मनुष्यकी सेवा करे अथवा उसके साथ एक जगह रहे या एक आसनपर बैठे तो इससे जो पाप लगता है, उसको वह तीन वर्षों तक व्रतका पालन करते हुए पृथ्वीपर विचरनेसे दूर कर सकता है
yad ekarātreṇa karoti pāpaṁ nikṛṣṭavarṇa brāhmaṇaḥ sevamānaḥ | sthānāsanābhyāṁ viharan vratī sa tribhir varṣaiḥ śamayet ātmapāpam ||
Wika ni Bhishma: Kung ang isang Brahmin, kahit sa iisang gabi lamang, ay maglingkod sa taong may hamak na katayuan, o makisama sa kanya sa pamamagitan ng pagsasalo sa iisang lugar o upuan, nagkakamit siya ng dungis na moral. Sa pamumuhay sa ilalim ng panatang disiplina at sa paglalagalag sa lupa, maaari niyang payapain at alisin ang kasalanang iyon sa loob ng tatlong taon.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse presents a dharma-śāstric idea of moral taint arising from intimate association (service, sharing place/seat) with someone deemed socially degraded, and prescribes a specific prāyaścitta: sustained vow-observance and wandering for three years to neutralize the incurred sin.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma and expiation, Bhishma continues advising Yudhiṣṭhira by citing a rule-like statement: even brief association can generate demerit under certain purity norms, and he states the corresponding remedy and its duration.