Gautama’s Flight, the Enchanted Grove, and the Arrival of Rājadharma
Nāḍījaṅgha
अक्षमाया: क्षमायाश्ष प्रियाणीहाप्रियाणि च । क्षमते सम्मतः साधु: साध्वाप्रोति च सत्यवाक्
akṣamāyāḥ kṣamāyāś ca priyāṇīhāpriyāṇi ca | kṣamate sammataḥ sādhuḥ sādhv āpnoti ca satyavāk ||
Sinabi ni Bhishma: Ang tunay na mabuting tao, na kinikilala ng lahat, ay yaong nakapagtitiis nang pantay sa mga asal na madaling tiisin at sa mga asal na mahirap tiisin, at tumatanggap nang magkasingtimbang sa mga salitang kaaya-aya at sa mga salitang di-kaaya-aya. Ang ganap na kagalingan sa pagpapatawad ay wastong nakakamtan ng taong tapat sa katotohanan sa pananalita.
भीष्म उवाच
True virtue is shown by equal endurance of pleasant and unpleasant treatment; forgiveness (kṣamā) becomes stable and exemplary when grounded in truthfulness (satya) and disciplined speech.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma, Bhishma continues advising on moral conduct, defining the universally respected ‘sādhu’ as one who practices forbearance toward both agreeable and disagreeable words and behaviors, and linking this capacity to being a truthful speaker.