अज्ञान–लोभयोः परस्परहेतुत्वम्
Mutual Causality of Ignorance and Greed
कालोदकं च गन्तासि लब्धायुर्जीविते पुन: । सरस्वतीदृषद्वत्यो: संगमो मानस: सर:
śaunaka uvāca | kālodakaṃ ca gantāsi labdhāyur jīvite punaḥ | sarasvatīdṛṣadvatyoḥ saṅgamo mānasaḥ saraḥ |
Wika ni Śaunaka: “Dapat ka ring magtungo sa Kālodaka; pagkamit mo ng mahabang buhay, muli kang mabubuhay. (Pumaroon din) sa tagpuan ng Sarasvatī at Dṛṣadvatī, at sa lawang tinatawag na Mānasa. Ang pagligo sa mga tīrtha at pag-inom ng kanilang tubig ay nag-aalis ng pangamba sa nalalapit na kamatayan; sapagkat ang tao’y nagiging kṛtakṛtya—yaong nakatupad na sa dapat tupdin—kaya’t hindi na natatakot mamatay. At sa pagsasagawa ng mga paglalakbay-dambana—gaya ng Puṣkara, Prabhāsa, Uttara-mānasa, Kālodaka, ang tagpuan ng Dṛṣadvatī–Sarasvatī, at Mānasa-sarovara—sinasabing muling nakakamit ang mahabang buhay at katatagan ng pag-iral.”
शौनक उवाच
The verse links tīrtha-yātrā (pilgrimage to sacred waters) with inner completion and fearlessness: by ritual bathing and drinking tīrtha-water, one becomes kṛtakṛtya (as if one’s duties are fulfilled), so the anxiety of near death subsides; the tradition further frames this as a means to regain steadiness and longevity of life.
Śaunaka is enumerating revered pilgrimage sites—Kālodaka, the Sarasvatī–Dṛṣadvatī confluence, and Mānasa lake (along with other famous tīrthas)—and is advising that visiting them for bathing and drinking the waters brings spiritual assurance and is praised as life-extending.