Shloka 2
शल्मलि–पवनसंवादः
The Dialogue of Śalmali and Pavana
ईदृशेनैव तपसा गच्छेयं परमां गतिम् । इति बुद्धया विनिश्चित्य गमनायोपचक्रमे,मैं भी इसी प्रकार तपस्या करके परम गतिको प्राप्त होऊँगा, ऐसा अपनी बुद्धिके द्वारा निश्चय करके पक्षियोंद्वारा जीवन-निर्वाह करनेवाला वह बहेलिया वहाँसे महाप्रस्थानके पथका आश्रय लेकर चल दिया। उसने सब प्रकारकी चेष्टा त्याग दी। वायु पीकर रहने लगा। स्वर्गकी अभिलाषासे अन्य सब वस्तुओंकी ओरसे उसने ममता हटा ली
īdṛśenaiva tapasā gaccheyaṃ paramāṃ gatim | iti buddhyā viniścitya gamanāyopacakrame |
Wika ni Bhishma: “Sa ganitong uri ng pag-aayuno at pagtitika, maaabot ko rin ang pinakamataas na kalagayan.” Nang mapagtibay niya ang pasyang ito sa sariling pag-unawa, ang manghuhuli—na nabubuhay sa paghuli ng mga ibon—ay umalis doon at tinahak ang landas ng Dakilang Pag-alis (Mahāprasthāna). Tinalikuran niya ang lahat ng pagsisikap, nabuhay sa pag-inom lamang ng hangin, at dahil sa pagnanais sa langit, inalis niya ang pag-aangking ‘akin’ sa lahat ng iba pang bagay.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Firm resolve (niścaya) grounded in discernment (buddhi) can turn one toward the highest goal (paramā gati). The verse highlights ascetic discipline and the ethical inner act of relinquishing possessiveness (mamatā) as essential to spiritual progress.
A fowler, inspired to seek the highest state through similar austerity, decides decisively to depart on a renunciant path. He gives up ordinary efforts and attachments, living on minimal sustenance (symbolically ‘air’) and orienting his life toward a transcendent aim.