Shloka 9
Daṇḍa as the Foundation of Social Order (दण्डप्रतिष्ठा)
वाचा दण्डो ब्राह्मणानां क्षत्रियाणां भुजार्पणम् | दानदण्डा: स्मृता वैश्या निर्दण्ड: शूद्र उच्चते
vācā daṇḍo brāhmaṇānāṁ kṣatriyāṇāṁ bhujārpaṇam | dāna-daṇḍāḥ smṛtā vaiśyā nirdaṇḍaḥ śūdra ucyate ||
Sinabi ni Arjuna: “Para sa mga Brahmin, ang parusa ay sa pamamagitan ng salita—pagsaway at pagbatikos. Para sa mga Kshatriya, ang parusa ay ang pag-aatas ng paglilingkod sa lakas ng kanilang bisig, gaya ng pagpapagawa kapalit ng ikabubuhay. Ang mga Vaishya ay sinasabing pinarurusahan sa pamamagitan ng salaping singil at multa. Ang Shudra naman ay inilalarawang ‘walang parusang punitibo’; para sa kanya, ang tanging pagwawasto ay ang pagkuha ng kanyang paglilingkod, hindi ang iba pang anyo ng parusa.”
अजुन उवाच
Educational Q&A
The verse outlines a graded theory of punishment (daṇḍa) tied to social roles: Brahmins are corrected primarily through verbal censure, Kshatriyas through enforced service/labor, Vaishyas through financial penalties, and Shudras are described as not receiving formal punitive penalties beyond being made to serve—presented as a traditional schema of discipline and social regulation.
In the Shanti Parva’s discourse on dharma and governance, Arjuna speaks about how punishment should be applied differently across social classes, summarizing a remembered rule of daṇḍanīti (policy of punishment) as part of a broader ethical discussion.