Previous Verse
Next Verse

Shloka 64

Śaraṇāgatapālana—Prastāvanā

Protection of the Refuge-Seeker: Opening of the Kapota Narrative

श्रेणीमूख्योपजापेषु वललभानुनयेषु च । अमात्यान्‌ परिरक्षेत भेदसंघातयोरपि,अनेक जातिके लोग जो एक कार्यके लिये संगठित होकर अपना दल बना लेते हैं, उस दलको श्रेणी कहते हैं। ऐसी श्रेणियोंके जो प्रधान हैं, उनमें जब भेद डाला जा रहा हो और अपने मित्रोंको अनुनय-विनयके द्वारा जब दूसरे लोग अपनी ओर खींच रहे हों तथा जब सब ओर भेदनीति और दलबंदीके जाल बिछाये जा रहे हों, ऐसे अवसरोंपर अपने मन्त्रियोंकी पूर्णरूपसे रक्षा करनी चाहिये। (न तो वे फूटने पावें और और न स्वयं ही कोई दल बनाकर अपने विरुद्ध कार्य करने पावें। इसके लिये सतत सावधान रहना चाहिये)

śreṇīmūkhyopajāpeṣu vallabhānunayeṣu ca | amātyān parirakṣeta bhedasaṅghātayor api ||

Sinabi ni Bhīṣma: “Kapag ang mga pinunong makapangyarihan ng mga samahan ay lihim na inuudyukan, kapag ang mga paborito at mga kapanalig ay nililigawan sa pamamagitan ng panghihikayat at pambobola, at kapag ang mga pakana ng paghahati at pagbubuo ng mga paksyon ay ikinakalat sa lahat ng dako—dapat ingatan ng pinuno ang kanyang mga ministro. Tiyakin niyang hindi sila mabibiyak ng intriga, ni makabubuo ng hiwalay na pangkat na tatalikod at lalaban sa kanya.”

श्रेणीमुख्योपजापेषुin (matters of) secret instigations against the leaders of guilds
श्रेणीमुख्योपजापेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootश्रेणीमुख्योपजाप (श्रेणी + मुख्य + उपजाप)
FormMasculine, Locative, Plural
वललभानुनयेषुin conciliations/entreaties (made) to favorites
वललभानुनयेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवललभानुनय (वललभ + अनुनय)
FormMasculine, Locative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
अमात्यान्ministers/counsellors
अमात्यान्:
Karma
TypeNoun
Rootअमात्य
FormMasculine, Accusative, Plural
परिरक्षेतshould protect/guard
परिरक्षेत:
TypeVerb
Rootपरि-रक्ष्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
भेदसंघातयोःof dissension and coalition/combination
भेदसंघातयोः:
TypeNoun
Rootभेदसंघात (भेद + संघात)
FormMasculine, Genitive, Dual
अपिeven/also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
A
amātya (ministers)
Ś
śreṇī (guilds/organized factions)
Ś
śreṇīmūkhya (guild leaders)
V
vallabha (favourites/confidants)