Shloka 2
तदिच्छामि परां श्रोतु बुद्धि ते भरतर्षभ । यथा राजा न मुहोत शत्रुभि: परिवारित:,भरतभूषण! अत: अब मैं उस श्रेष्ठ बुद्धिके विषयमें आपसे सुनना चाहता हूँ, जिसका आश्रय लेनेसे धर्म और अर्थमें कुशल तथा धर्मशास्त्रविशारद राजा शत्रुओं-द्वारा घिरा रहनेपर भी मोहमें नहीं पड़ता। कुरुश्रेष्ठ। उसी बुद्धिके विषयमें मैं आपसे प्रश्न करता हूँ; अतः आप मेरे लिये उसकी व्याख्या करें
Yudhiṣṭhira uvāca: tad icchāmi parāṃ śrotuṃ buddhiṃ te bharatarṣabha | yathā rājā na muhyeta śatrubhiḥ parivāritaḥ, bharatabhūṣaṇa ||
Sinabi ni Yudhiṣṭhira: “O bantog sa mga Bharata, nais kong marinig mula sa iyo ang tungkol sa pinakamataas na karunungan—na kapag pinanghahawakan, ang isang hari, kahit napaliligiran ng mga kaaway, ay hindi nahuhulog sa pagkalito. O palamuti ng angkan ng Bharata, tungkol sa talinong iyon ang aking itinatanong; kaya ipaliwanag mo para sa akin.”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames the inquiry: the highest practical wisdom (buddhi) is that which keeps a ruler steady and undeluded even under extreme pressure—specifically, when encircled by enemies. It points toward discernment grounded in dharma and clear judgment in crisis.
In Śānti Parva’s instruction on kingship and conduct, Yudhiṣṭhira respectfully asks the elder teacher to explain the kind of intelligence a king must cultivate so that, even in hostile encirclement, he does not lose clarity or fall into भ्रम (delusion).