Shloka 20
आपद्धर्मे राज्ञः नीतिः — Bharadvāja’s Counsel on Crisis-Statecraft (Śānti Parva 138)
अनागतविधाता च प्रत्युत्पन्नमतिश्न यः । द्वावेव सुखमेधेते दीर्घसूत्रो विनश्यति
anāgatavidhātā ca pratyutpannamatiś ca yaḥ | dvāv eva sukham edhete dīrghasūtro vinaśyati ||
Wika ni Bhishma: Ang naghahanda ng pananggalang bago pa dumating ang panganib ay tinatawag na “anāgatavidhātā”; at ang may malinaw na isip na sa mismong sandali ng krisis ay nakakakita ng paraan upang mailigtas ang sarili ay “pratyutpannamati”. Ang dalawang ito ang umuunlad nang may ginhawa. Ngunit ang taong pinahahaba ang mga gawain sa walang saysay na pag-aantala—ang “mahaba ang sinulid,” ang mapagpaliban—ay nauuwi sa kapahamakan.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma teaches that success and safety come either from foresight (planning before trouble arrives) or from presence of mind (finding a remedy in the crisis). In contrast, habitual delay and drawn-out action lead to failure.
In the Śānti Parva’s instruction on righteous conduct and statecraft, Bhīṣma advises Yudhiṣṭhira by classifying practical intelligence: the prudent planner and the quick-witted responder prosper, while the procrastinator is destroyed.