Shloka 13
दीर्घदर्शी–दीर्घसूत्र–संप्रतिपत्तिमान् आख्यानम्
The Parable of Foresight, Procrastination, and Presence of Mind
प्रसादयेन्मधुरया वाचा चाप्यथ कर्मणा । महामनाश्चापि भवेद् विवहेच्च महाकुले
prasādayen madhurayā vācā cāpy atha karmaṇā | mahāmanāś cāpi bhaved vivahec ca mahākule ||
Wika ni Bhishma: Dapat silang mapalapit sa kanila sa pamamagitan ng matatamis na salita at sa pamamagitan din ng wastong asal. Maging maluwag ang loob, at makipag-isang-dibdib sa isang dakilang angkan. Sa ganitong diwa, ang aral ay ukol sa pagtubos sa kasalanang idinudulot ng pagkamal ng yaman sa paraang labag sa dharma: ang haring nadungisan ay dapat mag-aral ng tatlong Veda, manatiling naglilingkod at dumadalo sa mga guro at sa mga Brahmin, pasayahin sila sa mahinahong pananalita at mabubuting gawa, linangin ang pagkabukas-palad, at patibayin ang kanyang katayuang panlipunan at moral sa pamamagitan ng pakikipag-alyansa sa marangal na lahi—upang magtamo ng paglilinis at muling makabalik sa pamayanan ng mga matuwid.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Purification and moral restoration are pursued through humility and service: pleasing the learned with gentle speech and righteous action, cultivating generosity of mind, and aligning one’s life with dharmic social norms—presented here as remedies for the taint of unrighteous gain.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma, Bhishma advises on corrective measures for a king stained by adharma. This verse highlights two practical disciplines—sweet speech and good conduct—along with becoming large-minded and forming a marriage alliance with a noble family, as part of a broader regimen of expiation and reintegration.