Shloka 15
Gautama–Yama Saṃvāda: Mātṛ-Pitṛ-Ṛṇa (Debt to Parents) and Śubha-Loka Attainment
भवन्त: सुमहाभागास्तस्मात् पृच्छामि संशयम् । आशावान् पुरुषो यः स्यादन्तरिक्षमथापि वा
bhavantaḥ sumahābhāgās tasmāt pṛcchāmi saṁśayam | āśāvān puruṣo yaḥ syād antarīkṣam athāpi vā |
Wika ni Bhishma: “Kayo’y mga lubhang mapalad at ganap na mga pantas; kaya itinatanong ko upang maalis ang aking pag-aalinlangan. Kung sa isang panig ay may taong nabubuhay sa pag-asa, at sa kabila’y ang walang-hanggang langit—sa pagtingin ng daigdig sa kadakilaan, alin ang higit na dakila para sa inyo? Nais kong marinig ang katotohanan. Pagdating ko rito, ano pa ang magiging mahirap makamtan?”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse frames a moral-philosophical inquiry: true ‘greatness’ is not only cosmic vastness (the sky) but may lie in the human capacity for hope and aspiration, which drives effort, endurance, and ethical striving.
Bhīṣma respectfully addresses revered interlocutors (tapasvins/wise ones) and asks them to settle a doubt by comparing the greatness of a hopeful person with the vast sky, requesting a principled, truthful explanation.