Shloka 4
त्रिवर्गमूलनिश्चयः — Determining the Roots of Dharma, Artha, and Kāma
Mahābhārata, Śānti-parva 123
तदाप्रभृति राजेन्द्र ऋषिभि: संशितव्रतै: । मुञ्जपृष्ठ इति प्रोक्त: स देशो रुद्रसेवित:,राजेन्द्र! वह स्थान सुवर्णमय पर्वत सुमेरुके समीपवर्ती हिमालयके शिखरपर है, जहाँ मुंजावटमें परशुरामजीने अपनी जटाएँ बाँधनेका आदेश दिया था। तभीसे कठोर व्रतका पालन करनेवाले ऋषियोंने उस रुद्रसेवित प्रदेशको मुंजपृष्ठ नाम दे दिया
tadāprabhṛti rājendra ṛṣibhiḥ saṃśitavrataiḥ | muñjapṛṣṭha iti proktaḥ sa deśo rudrasevitaḥ ||
Wika ni Bhishma: “Mula noon, O pinakamainam sa mga hari, tinawag ng mga Ṛṣi na mahigpit sa panata at disiplinado ang lupain na iyon na ‘Muñjapṛṣṭha’. Ito’y isang pook na pinabanal ng pagsamba at pagdalo ni Rudra (Śiva).”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how disciplined sages preserve sacred memory: a place becomes ethically and spiritually significant through austerity (vrata) and devotion to Rudra, and its very name records that sanctity for later generations.
Bhīṣma explains to the king that, from a particular earlier event, strict-vowed sages began calling a certain region ‘Muñjapṛṣṭha’, describing it as a land associated with and sanctified by Rudra (Śiva).