Shloka 49
Daṇḍa-svarūpa-nirūpaṇa
The Nature, Forms, and Function of Daṇḍa
संदर्शनेन पुरुषं जघन्यमपि चोदयेत् । आरम्भान् द्विषतां प्राज्ञ: सर्वार्थाश्न प्रसूदयेत्,बुद्धिमान् राजा नीच मनुष्यको देखते ही अपने यहाँसे दूर हटा दे और यदि उसका वश चले तो वह शत्रुओंके सारे उद्योगों तथा कार्योका विध्वंस कर डाले
sandārśanena puruṣaṃ jaghanyam api codayet | ārambhān dviṣatāṃ prājñaḥ sarvārthāś ca prasūdayet ||
Sabi ni Bhishma: Kahit sa pagtanaw pa lamang sa isang taong hamak at marumi ang asal, ang haring marunong ay dapat nang magbantay. Ang maingat na pinuno ay dapat hadlangan ang mga pasimuno ng kanyang mga kaaway at ibagsak ang kanilang mga gawain at layunin—inaalis ang gayong panganib sa kaharian sa pinakamaagang sandali.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler must be vigilant and proactive: even small signs of ignoble or dangerous elements should prompt timely action, and enemy plans should be neutralized before they mature.
In Shanti Parva’s instruction on rajadharma, Bhishma advises the king on governance and security, emphasizing early detection of threats and decisive prevention of hostile enterprises.