Shloka 23

मृदुशीलं तथा प्राज्ञं शूरं चार्थविधानवित्‌ । स्वकर्मणि नियुञ्जीत ये चान्ये च बलाधिका:,कार्यसाधनके उपायको जाननेवाला राजा अपने कार्योमें कोमल-स्वभाव, विद्वान्‌ तथा शूरवीर मनुष्यको तथा अन्य जो अधिक बलशाली व्यक्ति हों, उनको नियुक्त करे

mṛduśīlaṃ tathā prājñaṃ śūraṃ cārthavidhānavit | svakarmaṇi niyuñjīta ye cānye ca balādhikāḥ ||

Wika ni Bhishma: Ang haring nakaaalam ng wastong paraan upang maisakatuparan ang kanyang layon ay dapat magtalaga sa kani-kanilang tungkulin ng taong mahinahon ang loob, ng taong marunong, at ng taong magiting; at gayundin ay gamitin ang iba pang higit sa lakas. Ang aral: nagtatagumpay ang pamamahala kapag ang pananagutan ay ibinibigay ayon sa ugali, kakayahan, tapang, at bigat ng kaya—hindi ayon sa pabor.

मृदुशीलम्gentle-natured
मृदुशीलम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमृदुशील
FormMasculine, Accusative, Singular
तथाand also/likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
प्राज्ञम्wise
प्राज्ञम्:
Karma
TypeAdjective
Rootप्राज्ञ
FormMasculine, Accusative, Singular
शूरम्brave/heroic
शूरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootशूर
FormMasculine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
अर्थविधानवित्knower of means/arrangements for accomplishing purposes
अर्थविधानवित्:
Karma
TypeAdjective
Rootअर्थविधानविद्
FormMasculine, Accusative, Singular
स्वकर्मणिin (his/their) own duty/work
स्वकर्मणि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootस्वकर्मन्
FormNeuter, Locative, Singular
नियुञ्जीतshould नियुक्त/engage/appoint
नियुञ्जीत:
TypeVerb
Rootनि + युज्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
येwho (those who)
ये:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
अन्येothers
अन्ये:
Karta
TypeAdjective
Rootअन्य
FormMasculine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
बलाधिकाःsuperior in strength/more powerful
बलाधिकाः:
Karta
TypeAdjective
Rootबलाधिक
FormMasculine, Nominative, Plural

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma

Educational Q&A

A ruler should assign duties based on suitability—gentleness for humane dealings, wisdom for counsel and judgment, heroism for protection and enforcement, and superior strength where force is required—so that the state’s aims are achieved through appropriate means.

In the Śānti Parva’s instruction on kingship, Bhīṣma advises Yudhiṣṭhira on practical governance: selecting and appointing capable individuals to specific tasks, emphasizing competence and fitness for role as a principle of righteous rule.