Shloka 89
Vyāghra–Gomāyu Saṃvāda (व्याघ्रगोमायु संवाद) — Testing Character Beneath Appearances
Devanagari script
एवंविध॑ सान्त्वमुक्त्वा धर्मकामार्थहेतुमत् । प्रसादयित्वा राजानं गोमायुर्वनमभ्यगात्,इस प्रकार धर्म, अर्थ, काम और मुक्तियोंसे युक्त सान्त्वनापूर्ण वचन कहकर सियारने बाघराजाको प्रसन्न कर लिया और उसकी अनुमति लेकर वह वनमें चला गया
Transliteration
evaṃvidhaṃ sāntvam uktvā dharma-kāmārtha-hetumat | prasādayitvā rājānaṃ gomāyur vanam abhyagāt ||
Translation
Matapos magsalita ng gayong mga salitang pampalubag-loob—na nakaugat sa mga layunin ng dharma, artha, at kāma—at sa gayon ay makamit ang mabuting kalooban ng hari, napasaya ng asong-gubat (Gomāyu) ang haring-tigre. Sa kanyang pahintulot, siya’y umalis at nagtungo sa kagubatan.
Word by Word
एवंविधम्such (of this kind)
एवंविधम्:
Karma
TypeAdjective
Rootएवंविध
FormNeuter, Accusative, Singular
सान्त्वम्consolation, appeasement
सान्त्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootसान्त्व
FormNeuter, Accusative, Singular
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
TypeVerb
Rootवच्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Active
धर्मकामार्थहेतुमत्having as its motive dharma, kāma, and artha
धर्मकामार्थहेतुमत्:
Karma
TypeAdjective
Rootधर्मकामार्थहेतुमत्
FormNeuter, Accusative, Singular
प्रसादयित्वाhaving pleased, having propitiated
प्रसादयित्वा:
TypeVerb
Rootप्रसादय् (प्र+सद् caus.)
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Active
राजानम्the king
राजानम्:
Karma
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Accusative, Singular
गोमायुःthe jackal
गोमायुः:
Karta
TypeNoun
Rootगोमायु
FormMasculine, Nominative, Singular
वनम्to the forest
वनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवन
FormNeuter, Accusative, Singular
अभ्यगात्went to, approached
अभ्यगात्:
TypeVerb
Rootअभि+गम्
FormAorist (लुङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaG
gomāyu (jackal)R
rājā (king)V
vyāghra-rāja (tiger-king)V
vana (forest)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes