Vyāghra–Gomāyu Saṃvāda (व्याघ्रगोमायु संवाद) — Testing Character Beneath Appearances
मूर्खाणां पण्डिता द्वेष्या दरिद्राणां महाधना: । अधार्मिकाणां धर्मिष्ठा विरूपाणां सुरूपिण:,“'लोभी लोग निर्लोभीसे, कायर बलवानोंसे, मूर्ख विद्वानोंसे, दरिद्र बड़े-बड़े धनियोंसे, पापाचारी धर्मात्माओंसे और कुरूप सुन्दर रूपवालोंसे द्वेष करते हैं
mūrkhāṇāṃ paṇḍitā dveṣyā daridrāṇāṃ mahādhanāḥ | adhārmikāṇāṃ dharmiṣṭhā virūpāṇāṃ surūpiṇaḥ ||
Itinuturo ni Bhishma na ang poot ay madalas hindi nagmumula sa pinsala kundi sa paghahambing: ang mangmang ay napopoot sa marunong, ang dukha ay naiinggit sa napakayaman, ang di-matuwid ay hindi gusto ang matatag na matuwid, at ang pangit ay naiinggit sa maganda. Ibinubunyag ng taludtod ang kahinaang moral—inggit at pag-ayaw sa kahusayan—at ipinahihiwatig na dapat bantayan ito sa sariling loob at kilalanin ito sa lipunan nang hindi natitinag sa dharma.
भीष्म उवाच
The verse teaches that envy-driven hatred commonly targets those who embody what one lacks—wisdom, wealth, righteousness, or beauty. It warns that such aversion is a moral failing and encourages steadiness in dharma rather than resentment toward excellence.
In the Shanti Parva, Bhishma instructs Yudhishthira on dharma and right conduct after the war. Here he offers an observation about human tendencies—how certain groups habitually resent their opposites—to help the king understand social behavior and ethical pitfalls.